Солонгост шилэнцэрийн мэс засал – товч гарын авлага.

Энэхүү нийтлэл дэх шилэнцэрийн мэс засалтай холбоотой эмнэлзүйн мэдээллийг Америкийн Нүд Судлалын Академи (AAO)-ийн удирдамж болон PubMed мэдээллийн сангийн судалгаан дээр үндэслэн баталгаажуулсан болно. Мэдээллийг 2024 оны 2-р сард шинэчлэгдсэн "Idiopathic Macular Hole PPP" стандартад нийцүүлэн хянав.

Оршил

Хүний нүд бол биологийн гайхамшигт бүтээл боловч түүний арын хэсэг буюу торлог бүрхэвч retina, шилэнцэр vitreous нь эмчлэхэд хамгийн нарийн төвөгтэй хэсэгт тооцогддог. Дэлхийн нүд судлалын төв гэгддэг Өмнөд Солонгос улсад торлог ховхрох, шар толбоны цоорол зэрэг өвчний үеийн шилэнцэрийн мэс заслын амжилт 90%-иас давдаг . Энэхүү гарын авлага нь БНСУ-д эмчилгээ хийлгэхээр төлөвлөж буй Монголчуудад зориулан мэс заслын үйл явц, "3-порт" бичил мэс заслын арга техник, эдгэрэлтийн явц болон зардлын талаарх хамгийн чухал мэдээллийг өгөх болно.

Шилэнцэрийн мэс засал (Витректоми) гэж юу вэ?

Шилэнцэрийн мэс засал (Vitrectomy) нь нүдний арын хэсэгт хийгддэг нарийн мэргэжлийн бичил мэс засал юм. Энэ нь нүдний болор болон торлог бүрхэвчийн хоорондох зайг дүүргэдэг тунгалаг, гель хэлбэрийн бодис болох шилэнцэрийг (vitreous humor) соруулж авах ажилбар юм. Шилэнцэрийг авснаар мэс заслын эмч торлог бүрхэвчийн урагдал, сорвижилт, эсвэл харааг халхалж буй цус алдалтыг шилэнцэрийн цус харвалт эмчлэх боломжтой болдог.

Нүдийг камертай зүйрлэвэл торлог бүрхэвч нь камерын хальс юм. Хэрэв хальсны өмнөх орон зай шилэнцэр булингартах, эсвэл хальс нь өөрөө үрчийж, ховхорвол зураг хараа гажих эсвэл харахаа болино. Орчин үеийн Солонгосын эмнэлгүүдэд энэ мэс заслыг 23G, 25G, 27G хэмжээтэй зүү шиг нарийн багажаар "оёдолгүй" аргаар хийдэг тул эдгэрэлт хурдан, зовиур багатай байдаг.

Нүдний торлогийн эмгэгийг эмчлэх нь яагаад чухал вэ?

Торлог бүрхэвч нь гэрлийг хүлээн авч, тархинд дүрс дамжуулах үүрэгтэй. Энэ эд гэмтсэн тохиолдолд цаг алдалгүй эмчлэхгүй бол үр дагавар нь ихэвчлэн эргэлт буцалтгүй байдаг.

• Хараагаа аврах: Торлог ховхрох (Retinal detachment) нь яаралтай мэс засал шаарддаг. Хэрэв яаралтай хагалгаанд орохгүй бол тухайн нүд бүрмөсөн сохрох аюултай.

• Хүндрэлээс сэргийлэх: Чихрийн шижингийн ретинопатийн үед шилэнцэр лүү цус алдах нь сорвижилт үүсгэдэг. Витректоми нь цусыг цэвэрлэж, торлогийг цаашид гэмтэхээс сэргийлдэг.

• Харааны чанарыг сайжруулах: Шар толбоны цоорол эсвэл эпиретиналь мембран зэрэг эмгэгийн үед мэс засал хийснээр дүрс муруй харагдахыг багасгаж, төвийн харааг сайжруулна.

Мэс засал хэрхэн хийгддэг вэ?

Мэс заслыг ихэвчлэн хэсгийн мэдээ алдуулалттай, тайвшруулах тариатай хийдэг тул та унтаа байдалтай байх бөгөөд өвдөлт мэдрэхгүй.

1. Нэвтрэх: Эмч нүдний цагаан хэсэгт склер гурван жижиг нүх порт гаргана.

2. Шилэнцэрийг авах: Гэрэлтүүлэгч болон шилэнцэр зүсэгч багажийг ашиглан шилэнцэрийг соруулж авна.

3. Засварлах: Шилэнцэрийг авсны дараа сорвижсон эдийг хуулах, урагдлыг лазер (endolaser)-аар гагнах эсвэл хөлдөөх эмчилгээ cryopexy хийнэ.

4. Дүүргэх: Эдгэрэх явцад торлогийг байранд нь барихын тулд нүдийг тусгай бодисоор дүүргэнэ. Энэ нь ихэвчлэн хий хэдэн долоо хоногийн дараа өөрөө шимэгддэг эсвэл силикон тос дараа нь дахин мэс заслаар авах шаардлагатай байдаг.

"Өглөө сэрэхэд нүдний доод хэсэгт хар хөшиг татсан мэт харагдаж байсан. Сөүлд яаралтай хагалгаанд орсны дараа тэр хар хөшиг алга болсон. Нүдэндээ хийтэй байх үеийн гам барих хэцүү байсан ч хараагаа аварч чадсандаа баяртай байна." – Б.Саруул, Улаанбаатар хот.

Мэс засал шаардлагатайг илтгэх шинж тэмдгүүд

Зөвхөн нарийн мэргэжлийн эмчийн үзлэгээр оношийг батлах боломжтой ч дараах шинж тэмдгүүд илэрвэл яаралтай эмнэлэгт хандах хэрэгтэй:

• Нүдний өмнүүр юм хөвөх (Floaters): Гэнэт олон тооны хар цэг, утас, ялаа шиг зүйлс хөвж харагдах.

• Гялсхийх (Photopsia): Нүдний буланд гэрэл цахилах, гялсхийх мэдрэмж төрөх.

• Харааны талбай алдагдах: Харааны аль нэг хэсэгт хар сүүдэр эсвэл "хөшиг" буух.

• Метаморфопси: Шулуун шугам муруй, долгионтой мэт харагдах шар толбоны эмгэгийн үед.

Хэн өртөх эрсдэлтэй вэ?

Шилэнцэрийн мэс засал шаардлагатай нүдний эмгэг хэнд ч тохиолдож болох ч дараах хүмүүс илүү эрсдэлтэй:

• Чихрийн шижинтэй хүмүүс: Пролифератив чихрийн шижингийн ретинопати үүсч, шилэнцэр лүү цус харвах эрсдэлтэй.

• Өндөр миопи (Ойрын хараа муудах): Хараа нь -6.0D-аас дээш муу хүмүүсийн нүдний алим сунаж, торлог бүрхэвч нь нимгэрсэн байдаг тул урагдах эрсдэл өндөр.

• Насжилт: 50-иас дээш насанд Шилэнцэр ховхрох (PVD) үзэгдэл элбэг тохиолддог бөгөөд энэ нь торлогийг татаж урагдал үүсгэх магадлалтай.

• Гэмтэл: Нүдний бэртэл гэмтэл нь цус алдалт эсвэл торлог ховхрох шалтгаан болдог.

Солонгосын Нүдний Нарийн Мэргэжлийн Шилдэг Эмнэлгүүд

Өмнөд Солонгос нь дэлхийн хамгийн дэвшилтэт тоног төхөөрөмжтэй нүдний эмнэлгүүдээрээ алдартай. Доорх эмнэлгүүд нь торлог бүрхэвч болон хараа засах мэс заслын чиглэлээр мэргэшсэн шилдэг байгууллагууд юм.

Эмчилгээний Төрөл ба Солонгос дахь Дундаж Үнэ

Солонгост хийгдэх нүдний хагалгааны үнэ нь АНУ-тай харьцуулахад 60-70% хямд боловч эмчилгээний чанар дэлхийн жишигт нийцсэн байдаг.

Шилэнцэрийн мэс заслын талаарх Түгээмэл Асуулт, Хариулт (FAQ)

1. Шилэнцэрийн мэс заслын дараа эдгэрэхэд хэр удах вэ?

Ихэнх өвчтөн 2 долоо хоногийн дотор хэвийн амьдралдаа эргэн ордог ч хараа бүрэн сэргэхэд 4-өөс 6 долоо хоног шаардагдана.
Дэлгэрэнгүй: Эдгэрэх хугацаа нь нүдэнд хий эсвэл силикон тос хийсэн эсэхээс хамаарна. Хэрэв хий шахсан бол хий шимэгдэх хүртэл төрлөөсөө хамаарч 2-8 долоо хоног хараа бүрсийж, усны дотор байгаа мэт харагдана. Силикон тос нь өөрөө шимэгдэхгүй тул хэдэн сарын дараа авахуулах хүртэл хараа тогтвортой байна.

2. Мэс засал өвдөлттэй юу?

Мэдээ алдуулалт хийдэг тул хагалгааны үед ямар ч өвдөлт мэдрэхгүй. Хагалгааны дараах зовиур бага байдаг.
Дэлгэрэнгүй: Өвчтөнүүдэд мэс заслын дараах хэд хоногт нүд аргах, элс орсон мэт мэдрэмж төрөх нь хэвийн үзэгдэл юм. Хэрэв хүчтэй өвдөлт мэдрэгдвэл нүдний даралт ихэссэн байж болзошгүй тул эмчдээ яаралтай мэдэгдэх хэрэгтэй.

3. Хагалгааны дараа онгоцоор нисэж болох уу?

Хэрэв таны нүдэнд хий (gas) байгаа бол та онгоцоор нисэж огт болохгүй.
Дэлгэрэнгүй: Онгоцны бүхээг дэх агаарын даралт бага байдаг тул нүдэн дэх хий тэлж, нүдний даралтыг огцом нэмэгдүүлснээр хараагүй болох аюултай. Эмч тань хий бүрэн шимэгдсэн гэдгийг баталгаажуултал нисэх хориотой. Силикон тос хийсэн тохиолдолд нисэхэд аюулгүй ч эмчээсээ заавал зөвшөөрөл аваарай.

4. "Доошоо харж хэвтэх" (Face-down positioning) дэглэм гэж юу вэ?

Энэ нь мэс заслын дараа хийн бөмбөлгийг торлогт шахаж наалдуулахын тулд нүүрээ шал руу харуулж хэвтэх байрлал юм.
Дэлгэрэнгүй: Хий нь хөнгөн тул дээшээ хөөрдөг. Хэрэв торлогийн урагдал нүдний арын хэсэгт байгаа бол таныг доошоо харах үед хий дээшээ хөөрч урагдлыг таглана. Энэ дэглэмийг ихэвчлэн 3-аас 7 хоног, цаг тутамд 45-50 минут баримтлах шаардлагатай болдог.

5. Мэс заслын дараа болор цайх (катаракт) уу?

Тийм ээ, 50-иас дээш насны хүмүүст шилэнцэрийн мэс заслын дараа катаракт үүсэх нь маш түгээмэл байдаг.
Дэлгэрэнгүй: Мэс засал нь нүдэн доторх хүчилтөрөгчийн түвшинг өөрчилдөг тул болор цайх явцыг хурдасгадаг. Тиймээс Солонгосын ихэнх эмч нар хоёр дахин хагалгаанд оруулахгүйн тулд шилэнцэрийн мэс заслыг болор солих мэс засалтай хамт (combined phaco-vitrectomy) хийхийг зөвлөдөг.

6. Солонгост хийгдэх мэс заслын амжилт хэр өндөр вэ?

Торлог ховхрох болон шар толбоны цоорлыг эмчлэх анатомийн амжилт Солонгост 90%-95% байдаг .
Дэлгэрэнгүй: "Анатомийн амжилт" гэдэг нь торлог наалдсан эсвэл цоорол нөхөгдсөн гэсэн үг юм. Харин хараа хэр сайн сэргэх нь мэс заслаас өмнө торлог хэр их гэмтсэн байснаас хамаарна. Эрт эмчлүүлэх тусам хараа сэргэх магадлал өндөр байна.

7. Нүдэнд шахсан хий өөрөө алга болдог уу?

Тийм ээ, C3F8 эсвэл SF6 зэрэг хийнүүд нь хугацааны явцад өөрөө шимэгдэж алга болдог.
Дэлгэрэнгүй: Хий шимэгдэх тусам харааны талбайн дээд хэсгээс тодорч, шингэний түвшин доошилж байгаа мэт харагдах бөгөөд эцэст нь бүрэн арилна.

Хараагаа Бүү Алдаарай: Мэргэжлийн Эмчид Яг Одоо Хандаарай

Нүдний торлогийн эмгэг таны харааг бүрмөсөн булаахаас өмнө арга хэмжээ аваарай. Өмнөд Солонгосын шилдэг эмнэлгүүд хамгийн сүүлийн үеийн бичил мэс заслын технологи болон боломжийн үнийг санал болгож байна. Та нарийн төвөгтэй витректоми эсвэл хавсарсан болор солих хагалгаа хийлгэх шаардлагатай эсэхээс үл хамааран дэлхийн жишигт нийцсэн эмчилгээг хүлээгдэлгүйгээр авах боломжтой.

Эрүүл хараатай болох эхний алхмаа хийгээрэй.
CloudHospital-аар дамжуулан хүсэлт илгээснээр танд зориулсан хувийн менежер томилогдох бөгөөд анхан шатны үнийн санал авахаас эхлээд хагалгааны тов, эдгэрэлтийн үеийн зөвлөгөө Үнэ Төлбөргүй Эмчилгээний Төлөвлөгөө Авах хүртэлх бүх үйл явцад туслах болно. Гадаад улсад эмчлүүлэхдээ та ганцаардахгүй.