Pomostowanie tętnic wieńcowych (CABG)

Przegląd

CABG jest znaczącym zabiegiem chirurgicznym, w którym miażdżycowe przeszkody w tętnicach wieńcowych pacjenta są omijane za pomocą pobranych przewodów żylnych lub tętniczych. Bypass przywraca przepływ krwi do niedokrwionego mięśnia sercowego, przywracając funkcję i żywotność oraz łagodząc objawy dławicowe.

Każdego roku przeprowadza się prawie 400 000 operacji CABG, co czyni go najczęściej wykonywaną poważną operacją chirurgiczną; jednak trendy chirurgiczne zmieniły się, ponieważ alternatywne wybory, takie jak terapia medyczna i przezskórna interwencja wieńcowa (PCI), stały się bardziej popularne.

Operacja CABG

Pomostowanie tętnic wieńcowych (CABG) jest procedurą stosowaną w celu poprawy jakości życia i zminimalizowania śmiertelności związanej z sercem u osób z chorobą wieńcową (CAD). CAD jest największą przyczyną śmierci w Stanach Zjednoczonych i uprzemysłowionym świecie, dotykając 16,5 miliona dorosłych Amerykanów (w wieku 20 lat) każdego roku.

Jest odpowiedzialny za 530 989 zgonów w Stanach Zjednoczonych każdego roku, a długoterminowe konsekwencje CAD, w tym dysfunkcja lewej komory i niewydolność serca, mają dotknąć prawie 8 milionów osób w wieku powyżej 18 lat do 2030 roku.

Operacja CABG została po raz pierwszy przeprowadzona w 1960 roku w celu zapewnienia złagodzenia objawów, poprawy jakości życia i zwiększenia oczekiwanej długości życia pacjentów CAD. W porównaniu z leczeniem medycznym, CABG zwiększył wskaźniki przeżycia u osób z chorobą wielonaczyniową i opuścił główną chorobę do 1970 roku.

Nowy paradygmat leczenia CAD wymaga podejścia zespołu serca, w którym kardiolog i kardiochirurg wspólnie oceniają koronarografię i zapewniają pacjentowi najlepszą dostępną alternatywę dla rewaskularyzacji wieńcowej, niezależnie od tego, czy jest to implantacja przezskórnego stentu wieńcowego czy CABG. W tej chwili przeciętny pacjent z CABG jest starszy, miał wcześniejszą przezskórną interwencję wieńcową (PCI) i ma znacznie więcej chorób współistniejących.

Pomimo tych zagrożeń, CABG pozostaje jedną z najważniejszych operacji chirurgicznych w historii współczesnej medycyny, prawdopodobnie uratowała więcej istnień ludzkich i oferowała bardziej znaczącą ulgę objawową niż jakakolwiek inna poważna operacja. Nowe minimalnie inwazyjne podejścia, przełomowe odkrycia w zarządzaniu oddziałami anestezjologicznymi i intensywnej terapii (ICU) oraz postęp technologiczny przesuwają granice tej operacji na nowy poziom.

Ogólnie rzecz biorąc, istnieją dwa rodzaje zabiegów chirurgicznych CABG: na pompie i poza pompą, z tą różnicą, że CABG na pompie wykorzystuje obwód obejścia krążeniowo-oddechowego i zatrzymane serce do pracy. Lewa wewnętrzna tętnica sutkowa () i przeszczepy żyły odpiszczelowej (SVG) z kończyn dolnych są powszechnie stosowane jako przewody pomostowe.

Prawa wewnętrzna tętnica sutkowa (RIMA), tętnica promieniowa i tętnica żołądkowo-epiploiczna to niektóre z innych przewodów, które można przeszczepić. Rodzaj i położenie przeszczepów zależy od anatomii pacjenta i lokalizacji zablokowanych tętnic. jest zazwyczaj przeszczepiana do lewej tętnicy zstępującej przedniej (LAD), podczas gdy inne przewody są wykorzystywane do dostępu do innych zablokowanych tętnic.

Anatomia i fizjologia

Dwie główne tętnice wieńcowe zaopatrują mięsień sercowy: lewa główna tętnica wieńcowa i prawa tętnica wieńcowa (RCA). Lewa główna tętnica wieńcowa jest zazwyczaj krótkim odcinkiem, który dzieli się na lewą przednią tętnicę zstępującą (LAD) i tętnicę okrężną. LAD dzieli się na ukośne gałęzie, podczas gdy tętnica obwodowa dzieli się na rozwarte gałęzie brzeżne. RCA dzieli się na dwie gałęzie: tylną tętnicę zstępującą (PDA) i gałęzie brzeżne.

W zależności od tego, która tętnica zaopatruje przegrodę międzykomorową i PDA, krążenie wieńcowe można podzielić na układy lewo-dominujące, prawo-dominujące i współdominujące. Tętnica obwodowa zasila PDA w systemie lewo-dominującym, podczas gdy RCA dostarcza PDA w systemie z dominacją prawą. Przy współdominującym zaopatrzeniu naczyniowym PDA jest zasilany zarówno przez RCA, jak i tętnice obwodowe w tym samym czasie.

Blokady w którejkolwiek z tętnic wieńcowych powodują odpowiedni niedobór perfuzji mięśnia sercowego, niedokrwienie, a jeśli nie są leczone, mogą spowodować trwały zawał lub uszkodzenie serca.

Informacje historyczne 

W 1912 roku Alexis Carrel otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny za swoją pracę. Jego wiedza na temat związku między dławicą piersiową a zwężeniem tętnicy wieńcowej umożliwiła mu zespolenie odcinka tętnicy szyjnej od zstępującej aorty piersiowej do lewej tętnicy wieńcowej w modelu psim.

Arthur Vineberg, wybitny kanadyjski chirurg, przeszczepił lewą wewnętrzną tętnicę piersiową (sutek) bezpośrednio do mięśnia sercowego przedniej lewej komory u pacjentów z ciężką dławicą piersiową pod koniec 1940 roku. Co zaskakujące, kilka osób miało znaczną redukcję objawów w wyniku tej operacji.

Sabiston przeprowadził pierwszą planowaną procedurę pomostowania żył odpiszczelowych w celu rewaskularyzacji wieńcowej na Duke University w 1962 roku. Kolessov wykorzystał lewą wewnętrzną tętnicę piersiową (sutek) do ominięcia lewej przedniej tętnicy zstępującej bez pomostowania krążeniowo-oddechowego w 1964 roku, a Carpentier był pionierem w stosowaniu przeszczepów tętnicy promieniowej jako przewodów CABG w 1973 roku.

CABG rozkwitł jako jedyne leczenie CAD w latach 1970. i na początku 1980. Liczba operacji CABG spadła wraz z opracowaniem, wprowadzeniem i powszechnym przyjęciem przezskórnego stentowania tętnic wieńcowych w latach 1980. i 1990. Kilka wieloośrodkowych badań porównujących CABG z obecnym leczeniem stentami wyraźnie wykazało zalety CABG, szczególnie gdy uwzględniono specyficzne cechy pacjenta, takie jak cukrzyca, wielonaczyniowa CAD i kardiomiopatia niedokrwienna.

Wskazania do CABG

Gdy istnieją blokady wysokiego stopnia w którejkolwiek z głównych tętnic wieńcowych i / lub przezskórna interwencja wieńcowa (PCI) nie wyeliminowała blokad, często zaleca się CABG. Poniżej przedstawiono zalecenia klasy 1 z wytycznych ACCF/AHA z 2011 r.:

• Lewa główna choroba większa niż 50%
• Trójnaczyniowa choroba wieńcowa powyżej 70% z proksymalnym zajęciem LAD lub bez niego
• Choroba dwunaczyniowa: LAD plus jedna inna główna tętnica
• Ciężkie zwężenie o ponad 70% u pacjenta ze znacznymi objawami dławicowymi pomimo maksymalnego leczenia farmakologicznego
• U osoby, która przeżyła nagłą śmierć sercową z częstoskurczem komorowym związanym z niedokrwieniem, jedna choroba naczyniowa wynosiła ponad 70%.

Inne wskazania do CABG obejmują:

• Niepełnosprawność dławicy piersiowej (klasa I)
• Niedokrwienie, które utrzymuje się w kontekście zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST (NSTEMI), który jest oporny na leczenie (klasa I)
• Słaba funkcja lewej komory, ale żywotny, niefunkcjonujący mięsień sercowy powyżej wady anatomicznej, którą można zrewaskularyzować.
• Klinicznie ciężka CAD z 70-procentowym lub wyższym zwężeniem w jednym lub kilku naczyniach, a także oporna na leczenie dławica piersiowa pomimo leczenia farmakologicznego i PCI
• Klinicznie ciężki CAD 70% lub więcej zwężenie w 1 lub więcej naczyniach u osób, które przeżyły nagłe zatrzymanie krążenia, uważane za spowodowane niedokrwienną komorową arytmią
• Klinicznie ciężka CAD z 50% lub więcej zwężeniem w 1 lub więcej naczyniach u pacjentów poddawanych zabiegom kardiochirurgicznym z innych powodów (np. Wymiana zastawki lub operacja aorty)

CABG może być wykonywany jako leczenie awaryjne w ustawieniu uniesienia odcinka ST MI (STEMI), jeśli przezskórna interwencja wieńcowa (PCI) nie była możliwa lub jeśli PCI nie powiodło się i występuje długotrwały ból i niedokrwienie wpływające na większą część mięśnia sercowego pomimo leczenia farmakologicznego.

Czynniki zwiększające korzyści w zakresie przeżycia CABG obejmują:

• Frakcja wyrzutowa lewej komory 45% lub mniejsza
• Cukrzycy
• Niedokrwienna niedomykalność mitralna
• Niewydolność PCI, z ostrym MI (AMI) lub bez ostrego wskaźnika zapomogodliwości (AMI)

Przeciwwskazania

CABG nie jest zalecany dla osób bezobjawowych, które są narażone na niskie ryzyko zawału serca lub śmierci. Pacjenci, którzy odniosą niewielkie korzyści z rewaskularyzacji wieńcowej, są również wykluczeni.

Chociaż starszy wiek nie jest przeciwwskazaniem, do CABG należy podchodzić ostrożnie u osób starszych, szczególnie w wieku powyżej 85 lat. Osoby te są również bardziej podatne na problemy okołooperacyjne po CABG. U pacjentów ze skomplikowanym CAD wielodyscyplinarne podejście zespołu kardiologicznego kładące nacisk na wspólne podejmowanie decyzji ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia pacjentowi największej szansy na udany plan rewaskularyzacji.

Procedura CABG

Oprócz koronarografii, która wykryła chorobę wieńcową, pacjent będzie wymagał różnych testów przeprowadzonych w ramach przygotowań do operacji. Wymagane będą testy laboratoryjne, takie jak pełna morfologia krwi (CBC), panele metaboliczne, w tym testy czynnościowe wątroby, panele krzepnięcia i hemoglobina A1c. Inne badania, w tym elektrokardiogram (EKG), echokardiografia, ultrasonografia tętnicy szyjnej, prześwietlenie klatki piersiowej i być może mapowanie klatki piersiowej lub żył kończyn dolnych mogą być konieczne.

Aby uniknąć arytmii, takich jak migotanie przedsionków, leki przedoperacyjne, takie jak beta-blokery, są często podawane w okresie okołooperacyjnym. Wcześniej aspiryna była wstrzymywana od 5 do 7 dni przed operacją, ale teraz sugeruje się rozpoczęcie lub kontynuowanie przed operacją.

Po przybyciu pacjenta do szpitala zostanie ustalony dostęp dożylny, a jego leki i testy przedoperacyjne zostaną zbadane. Włosy zostaną usunięte z miejsc operacji, a pacjent otrzyma kąpiel chlorheksydynową.

Sprzęt

Ta znacząca operacja chirurgiczna wymaga nie tylko sprzętu wymaganego do większości innych operacji chirurgicznych, ale także kilku specjalistycznych urządzeń, takich jak maszyna do pomostowania krążeniowo-oddechowego z urządzeniem chłodząco-grzejnym do ogrzewania i chłodzenia krwi. 

Personel

Operacja jest wykonywana przez wyspecjalizowany zespół chirurgii sercowo-naczyniowej z dużym przeszkoleniem i doświadczeniem w opiece nad tymi złożonymi pacjentami. Zespół składa się z kardiochirurga i jego asystentów, anestezjologów, pielęgniarek, techników chirurgicznych i perfuzjonistów

Ocena ryzyka

Opracowywane są modele ryzyka do przewidywania 30-dniowej śmiertelności po izolowanym CABG. Najczęściej stosowanymi predyktorami w kardiochirurgii są system Euroscore i Society of Thoracic Surgeons (STS) 2008 Cardiac Surgery Risk Model. Wiek, wcześniejsze MI, PVD, niewydolność nerek, stan hemodynamiczny i EF są wspólnymi czynnikami w tych dwóch wybitnych modelach. Osiem najważniejszych czynników, w tym wiek, ostrość chirurgiczna, stan reoperacyjny, poziom kreatyniny, dializa, wstrząs, przewlekła choroba płuc i EF, wyjaśnia 78 procent zmienności w modelu STS. 

Premedykacja

Premedykacja ma na celu zmniejszenie zapotrzebowania mięśnia sercowego na tlen poprzez obniżenie częstości akcji serca i ogólnoustrojowego ciśnienia tętniczego, a także zwiększenie przepływu krwi w mięśniu sercowym za pomocą leków rozszerzających naczynia krwionośne. Następujące leki należy przyjmować do czasu operacji:

• Beta-blokery, blokery kanału wapniowego i azotany
• Aspiryna

Podawane środki są następujące:

• Temazepam natychmiast przedoperacyjnie
• Midazolam, mała dawka dożylna (IV) na sali operacyjnej przed wprowadzeniem linii tętniczej

Każdy pacjent powinien otrzymać 2 jednostki krwi (w łagodnych przypadkach) lub 6 jednostek krwi, świeżo mrożone osocze i płytki krwi dopasowane krzyżowo (w złożonych przypadkach). Można rozważyć kwas traneksamowy (bolus 1 g przed nacięciem chirurgicznym, a następnie wlew 400 mg / h podczas operacji) w celu zminimalizowania krwotoku śródpiersia pooperacyjnego i ilości niezbędnych produktów krwiopochodnych (tj. czerwonych krwinek i świeżo mrożonego osocza)

Znieczulenie

Kardiochirurgia jest najczęściej przeprowadzana w głębokim znieczuleniu ogólnym z rurką dotchawiczą. Następujące dwa rodzaje blokady neuraksjalnej są rzadko stosowane jako dodatki:

• Dooponowy wlew opioidów
• Znieczulenie zewnątrzoponowe klatki piersiowej (zazwyczaj mała dawka znieczulenia miejscowego/wlewu opioidowego)

Technika

Proces rozpoczyna się po tym, jak pacjent znajduje się na sali operacyjnej i jest podłączony do standardowych monitorów. Przed wywołaniem znieczulenia ogólnego anestezjolog może wprowadzić linię tętniczą, aby inwazyjnie monitorować ciśnienie krwi pacjenta. Po indukcji znieczulenia ogólnego i intubacji pacjenta można wprowadzić centralną linię dostępu żylnego i cewnik tętnicy płucnej, a następnie wprowadzić transduktor echokardiografii przezprzełykowej.

Przed nacięciem chirurgicznym pacjent jest sterylnie przygotowywany i drapowany, a także podawany jest limit czasu. Chirurg wykonuje sternotomię przyśrodkową, aby przygotować się do usunięcia do użycia jako przewód. Wyszkolony asystent, zazwyczaj asystent lekarza, pierwszy asystent pielęgniarki lub inny chirurg, stosuje procedury otwarte lub wspomagane wideo, aby usunąć żyłę odpiszczelową z jednej lub obu nóg w tym samym czasie.

Po nabyciu odpowiednich przewodów chirurg przepisuje antykoagulację, najczęściej heparynę, do podania w ramach przygotowań do pomostowania krążeniowo-oddechowego (CPB). Aorta i serce pacjenta są centralnie kaniulowane, a rurka jest podłączona do obwodu obejścia krążeniowo-oddechowego. Po rozpoczęciu CPB serce zatrzymuje się kardioplegią o wysokiej zawartości potasu, aby chirurg mógł zespoleć zebrane przewody do tętnic wieńcowych odległych od przeszkód.

Jako kanały do pomostowania tętnic wieńcowych można zastosować tętnice lub żyły (CABG). Kluczowa publikacja z Cleveland Clinic udowodniła zalety przeżycia przeszczepienia lewej wewnętrznej tętnicy piersiowej (sutka) do lewej przedniej zstępującej tętnicy wieńcowej wiele lat temu. To nadal prawda; W rzeczywistości, jeśli to możliwe, obustronne wewnętrzne przeszczepienie tętnicy piersiowej (sutka) oferuje znaczną długoterminową korzyść w zakresie przeżycia. Mocne dowody wskazują, że zastosowanie dodatkowego przeszczepu tętnicy zamiast przeszczepu żylnego wiąże się z poprawą długoterminowych wyników.

Większa żyła odpiszczelowa i, w rzadkich przypadkach, krótka żyła odpiszczelowa są najczęściej stosowanymi przeszczepami żył, podczas gdy tętnica piersiowa wewnętrzna (sutkowa) jest najczęściej wykorzystywanym przeszczepem tętnicy. Przeszczep tętnicy promieniowej został ponownie wprowadzony do praktyki klinicznej w 1990 roku i nadal wykazuje wysokie wskaźniki drożności wynoszące 80% lub więcej po 10 latach obserwacji, szczególnie jeśli docelowe zwężenie naczyń było większe niż 90%.

Minusem przeszczepów żył odpiszczelowych jest to, że ich drożność zmniejsza się z czasem: 10-20% jest zablokowanych 1 rok po operacji z powodu błędów technicznych, zakrzepicy i przerostu błony wewnętrznej. Kolejne 1-2 procent przeszczepów żył zamyka się co roku od 1 do 5 lat po operacji, a kolejne 4-5 procent zamyka się co roku od 6 do 10 lat. Niedrożność przeszczepu żyły, która występuje jeden lub więcej lat po CABG, jest spowodowana miażdżycą tętnic żylnych, której towarzyszy rozwój przerostu neointimalnego.

Tylko 50-60% przeszczepów żył odpiszczelowych jest opatentowanych 10 lat po operacji, a tylko połowa z nich jest wolna od miażdżycy angiograficznej. Pacjenci powinni przyjmować przez całe życie leki przeciwpłytkowe, najczęściej w postaci codziennej niskiej dawki (81 mg) aspiryny, w ramach właściwej profilaktyki wtórnej.

Wewnętrzne przeszczepy tętnic piersiowych (sutkowych), w przeciwieństwie do przeszczepów żył odpiszczelowych, utrzymują drożność przez cały czas. Ponad 90% wewnętrznych przeszczepów tętnic piersiowych (sutkowych) jest nadal opatentowanych po 10 latach. Gdy lewa przednia tętnica wieńcowa jest ominięta, lewa wewnętrzna tętnica piersiowa (sutkowa) powinna być wykorzystana jako przewód.

Przewody są połączone z nowymi ostiami generowanymi w aorcie proksymalnej po zespoleniu chirurga części dystalnych. Kardioplegia jest następnie wypłukiwana, serce zaczyna się kurczyć, a chirurg może zbadać przeszczepy pod kątem przepływu krwi i kompetencji, a także krwawienia z miejsc zespolenia. Klatka piersiowa jest następnie zamykana drutami mostkowymi, a pacjent jest przenoszony na oddział intensywnej terapii w celu monitorowania stabilności hemodynamicznej i ekstubacji.

Powikłań

Udar, zakażenie rany, niewydolność przeszczepu, niewydolność nerek, pooperacyjne migotanie przedsionków i śmiertelność są możliwymi konsekwencjami CABG. Częstość udarów po CABG wynosi od 1% do 2%, w zależności od cech pacjenta i czynników ryzyka udaru, które obejmują zaawansowany wiek, przebyty udar, miażdżycę zastawki aortalnej, chorobę tętnic obwodowych, okołooperacyjne migotanie przedsionków i cukrzycę.

Wskaźniki zakażeń ran mostkowych wynoszą około 1% i zależą od zmiennych ryzyka, takich jak otyłość, cukrzyca, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) i długość operacji.

Niepowodzenie przeszczepu żyły odpiszczelowej (SVG) jest najprawdopodobniej w ciągu 30 dni po operacji i jest spowodowane wieloma przyczynami, takimi jak rozmiar żyły i nadmierna długość, dystalny spływ i słaby przepływ oraz nadkrzepliwość i zakrzepica. W przypadku powtórnej angiografii po CABG zaobserwowano wskaźniki niepowodzenia SVG sięgające 25%. Alternatywnie, przeszczepy tętnicze, takie jak lewa wewnętrzna tętnica sutkowa () i promieniowe przeszczepy tętnicze, trwają dłużej i mają wskaźniki drożności, które osiągają 90% po 10 latach.

Wskaźniki pooperacyjnej niewydolności nerek po CABG wahają się od 2% do 3%, przy czym 1% wymaga dializy. Przedoperacyjna choroba nerek, starość, cukrzyca, rodzaj operacji, dysfunkcja LV i wstrząs są czynnikami ryzyka. Chociaż nie udowodniono, że żadne leki zdecydowanie zmniejszają częstość zaburzeń czynności nerek wywołanych przez CABG, CABG poza pompą może oferować korzyści w porównaniu z CABG na pompie.

Migotanie przedsionków w ciągu pierwszych 5 dni po CABG jest dość częste, z częstością od 20% do 50% i wiąże się ze zwiększoną zachorowalnością, w tym większym ryzykiem udaru zatorowego i śmierci. Udowodniono, że najskuteczniejszą strategią minimalizowania częstości występowania pooperacyjnego migotania przedsionków jest terapia przedoperacyjna beta-blokerami i być może amiodaronem.

Ryzyko śmiertelności okołooperacyjnej po CABG różni się w zależności od chorób współistniejących, pilności operacji i wielkości przypadku w placówce, w której wykonywana jest procedura, w zakresie od 1% do 2%. 

Wyniki

Według metaanalizy sześciu randomizowanych badań klinicznych z udziałem 6055 pacjentów z epoki przeszczepów tętnic i stentowania, pomostowanie tętnic wieńcowych (CABG) prowadzi do zmniejszenia długotrwałej śmiertelności i zawałów mięśnia sercowego (MI), a także zmniejszenia powtórnych rewaskularyzacji u pacjentów z wielonaczyniową chorobą wieńcową, niezależnie od tego, czy pacjenci mają cukrzycę, czy nie.

Metaanaliza ośmiu randomizowanych badań z udziałem 3612 dorosłych pacjentów z cukrzycą i wielonaczyniową chorobą wieńcową (CAD) wykazała, że CABG obniżył ryzyko zgonu z jakiejkolwiek przyczyny o 33% po 5 latach w porównaniu z PCI. Kiedy pacjenci, którzy mieli CABG, zostali porównani z podgrupami pacjentów, którzy otrzymali stenty bez metalu lub stenty uwalniające leki, względny spadek ryzyka nie różnił się znacząco.

Pacjenci w wieku od 51 do 70 lat i osoby w wieku powyżej 70 lat, którzy otrzymali CABG w tym samym okresie, radzili sobie znacznie gorzej pod względem przeżycia. Przewlekła choroba nerek, niska frakcja wyrzutowa lewej komory, choroba naczyń obwodowych lub przewlekła obturacyjna choroba płuc były głównymi czynnikami ryzyka zgonu z jakiejkolwiek przyczyny.

Badanie rozszerzające leczenie chirurgiczne niedokrwiennej niewydolności serca (STICH) wykazało, że wskaźniki zgonów z jakiejkolwiek przyczyny, zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych i zgonu z jakiejkolwiek przyczyny lub hospitalizacji z przyczyn sercowo-naczyniowych były znacznie niższe u pacjentów poddanych CABG i otrzymujących medicare.

Ponadto występowała znaczna zmienność na poziomie szpitalnym w częstości występowania STEMI CABG, a CABG często wykonywano w ciągu 1-3 dni od angiografii. Pacjenci, którzy otrzymali CABG i ci, którzy nie mieli podobnych śmiertelności wewnątrzszpitalnych.

Metaanaliza 6637 pacjentów z niezabezpieczonym lewym głównym CAD z dziewięciu badań w okresie 14 lat (2003-2016) wykazała, że PCI ze stentami uwalniającymi leki wiązała się z porównywalną śmiertelnością sercową i z jakiejkolwiek przyczyny, ale zmniejszoną częstością udaru mózgu i większymi wskaźnikami powtórnej rewaskularyzacji. W przypadku istotnych niepożądanych zdarzeń sercowych i mózgowo-naczyniowych trend faworyzujący CABG vs PCI nie osiągnął istotności statystycznej.

Pod względem jakości życia po CABG w porównaniu z PCI dla wielonaczyniowego CAD, obie procedury poprawiają częstość występowania dusznicy bolesnej. Jednak po 1 miesiącu od zabiegu pacjenci z PCI mają tendencję do szybszego powrotu do zdrowia i mają lepszy krótkoterminowy stan zdrowia niż pacjenci z CABG, jednak po 6 miesiącach i dłużej po zabiegu pacjenci z CABG wydają się mieć lepsze złagodzenie dławicy piersiowej i jakość życia niż pacjenci z PCI.

Konkluzja 

Przeszczep pomostowania tętnic wieńcowych (CABG) jest techniką chirurgiczną stosowaną w leczeniu choroby niedokrwiennej serca w celu poprawy jakości życia i obniżenia śmiertelności związanej z sercem. Przekierowuje krew wokół zwężonych lub zablokowanych odcinków głównych tętnic, zwiększając przepływ krwi i dostarczanie tlenu do serca.